Birleşik Otomotiv Çalışanları Sendikası (UAW) üyesi 13 bin çalışanın Ford, General Motors (GM) ve Stellantis’in Missouri, Michigan ve Ohio’daki fabrikalarında 15 Eylül’de başlattığı tarihi grev birinci ayına yaklaştı.
Bu süreçte çalışanlar yeni kontrata ait araba üreticileriyle yaptıkları pazarlıkta ilerleme sağlanamadıkça baskıyı artırmak emeliyle grevlerini kademeli olarak genişletirken, müzakerelerde hala mutabakata varılamadı.
Hafta başında sendika üyesi yaklaşık 4 bin emekçi, İsveçli Volvo Group’un bünyesindeki Mack Trucks’ın Pensilvanya, Maryland ve Florida’daki fabrikalarında grev kararı aldığını duyurdu. Mack Trucks’taki emekçilerin de katılmasıyla grevdeki toplam sendika üyesi emekçilerin sayısı 22 eyalette 30 bini aştı.
Son olarak sendika, Çarşamba akşamı sürpriz halde 8 bin 700 üyesinin Ford’un Kentucky eyaletindeki “ikonik” ve “son derece karlı” kamyon fabrikasında greve gittiğini açıkladı.
Grev, işten çıkarmaları beraberinde getirdi
Ülke genelinde greve gidilen fabrikaların sayısı artarken, grev nedeniyle üretimde yaşanan aksamalar da zincirleme tesire neden oluyor.
Grev işten çıkarmaları beraberinde getiriyor. Grevin başlangıcından bu yana Ford toplam 1865 sendikasız emekçiyi, GM 2 bin 330 emekçiyi ve Stellantis 640 emekçiyi işten çıkardı. Böylelikle 3 büyük araba üreticisinin greve bağlı olarak işine son verdiği personellerin sayısı 5 bine yaklaştı.
Otomobil üreticileri, üretim sistemlerinin birbirine bağlı olmasından ötürü çalışanları işten çıkarmak zorunda kaldıklarını belirterek, kendilerini savunuyor.
Tedarikçi firmalar da grevden nasibini aldı
Otomotiv çalışanlarının grevinin kesime tesiri araba üreticilerinin de ötesine geçiyor. Grev, Ford, GM ve Stellantis’e kesim tedarik eden şirketleri de etkiliyor.
Amerikan Otomotiv Siyaseti Kurulu’na nazaran, UAW’nin grevinden etkilenen ağ 5 binden fazla şirketi ve 800 binden fazla emekçiyi içeriyor.
Grevin başlamasından bu yana işten çıkarma haberleri tedarikçi firmalardan da geliyor.
Ford Bronco’ya koltuk üreten Detroit merkezli LM Manufacturing, grev nedeniyle geçen ay yaklaşık 650 emekçiyi süreksiz olarak işten çıkardı.
Bir öbür tedarikçi Sodecia Automotive’nin de kasım ayı sonuna kadar yaklaşık 140 emekçiyi süreksiz olarak işten çıkaracağı bildirildi.
Grevin daha da uzun sürmesi halinde tedarikçi firmaların iflasa gitmekten kaygı duyduğu belirtiliyor.
Grevin maliyetinin 3 haftada 5,5 milyar dolara ulaştığı kestirim ediliyor
Michigan merkezli ekonomik danışmanlık firması Anderson Economic Group’un (AEG) otomotiv personellerinin “Ayağa Kalk” olarak isimlendirilen grevine ait yaptığı son tahlile nazaran, grevin 3 haftada toplam 5,5 milyar dolarlık ekonomik kayba neden olduğu iddia ediliyor.
Söz konusu ekonomik zararın 579 milyon dolarının direkt fiyat, 2,68 milyar dolarının üretici, 1,6 milyar dolarının tedarikçi ve 1,26 milyar dolarının bayi ile müşteri kaybından oluştuğu öngörülüyor.
Bu kaybın, UAW’nin 2019’da GM’ye karşı başlattığı ve bir ay süren grevin 4 milyar dolarlık iddiası ekonomik ziyanını geride bıraktığı kaydediliyor.
Sadece GM, grevin birinci 2 haftada 200 milyon dolara mal olduğunu açıkladı.
Ford da yeni grev kararı karşısında daha yüksek fiyatlar ve toplumsal dayanaklar için yapabilecekleri harcamanın “sınırında” olduklarını belirterek, şirketin en karlı fabrikasında başlatılan son grevin personellere ziyan verebileceği ve karları azaltabileceği ihtarında bulundu.
Otomotiv personellerinin grevinin daha da uzamasının araba üreticileri için kıymetli mali sonuçlar doğurabileceği kestirim ediliyor.
Otomobil üreticileri halihazırda uzun ve maliyetli bir grev için hazırlıklarını yaparken, Ford’un ağustosta sağladığı yaklaşık 4 milyar dolarlık kredi imkanının akabinde GM’nin de yakın vakitte 6 milyar dolarlık bir kredi teminatı aldığı biliniyor.
Otomotiv çalışanlarının talepleri
Görüşmelere 4 yıllık müddette fiyatlara yüzde 40 oranında artırım talebiyle başlayan sendika, halihazırda yüzde 36 artırım talep ediyor.
Aynı vakitte araba üreticilerinden, emekçileri enflasyona karşı koruyabilmek için fiyatlarda nizamlı ömür maliyeti düzenlemelerini yine uygulamaya koymaları isteniyor.
Yeni personelleri daha düşük fiyat skalasında bırakan ve daha az toplumsal hak sağlayan kademeli istihdam sistemine de son verilmesi talep ediliyor.
İşçiler, şirketlerden daha evvel aldıkları ve “tanımlanmış toplumsal yardım” olarak isimlendirilen emeklilik ödemelerini geri isterken, emeklilikte tüm sıhhat masraflarının da karşılanması talebinde bulunuyor.
Ayrıca, 40 saatlik fiyat karşılığında haftada 32 saat çalışma talebi de personellerin görüşmelerde lisana getirdiği hususlar ortasında yer alıyor.
– Patronların teklifleri
İşçilerin talepleri karışında Ford, kontrat müddeti boyunca tam vakitli çalışanların fiyatlarını yüzde 20’den fazla artırmayı teklif ediyor. Şirket, emekçilerin 2009’da kaybettiği fiyatlardaki tertipli hayat maliyeti düzenlemelerini geri getirerek sendikanın değerli bir talebini de karşılıyor.
Ford, birebir vakitte kademeli fiyat sistemini de ortadan kaldırarak herkesi tek bir maaş skalasına yerleştirmeyi planlıyor. Şirket, tüm çalışanlar için emeklilik ödemesi ve emeklilikte sıhhat hizmetlerinin finanse edilmesine yönelik talepleri ise kabul etmiyor. Ford, UAW’nin gelecekteki batarya fabrikalarında, mevcut fabrikalarla tıpkı maaş ve toplumsal hakları sunacağını garanti etme talebine de karşı çıkıyor.
GM de kontratın müddeti boyunca birinci yılda yüzde 10 olmak üzere yüzde 20’lik fiyat artışı teklif ediyor. Şirketin sendikaya karşı verdiği değerli bir odunla araba yedek kesim deposu çalışanlarını, araç montaj çalışanlarının kazandığı daha yüksek fiyat skalasına yükseltmeyi kabul ettiği belirtiliyor.
Emeklilikte sıhhat hizmetlerine çalışılan saat başına sağlanan şirket katkısını yüzde 25 artırmayı teklif eden GM, emeklilik ödemesini geri getirmeyi ve emeklilikte tüm sıhhat masraflarının karşılanmasına karşı duruyor. GM’nin sendikanın fiyatlarda ömür maliyeti düzenlemesi konusundaki taleplerini de karşılamadığı belirtiliyor.
Jeep, Chrysler ve Ram araçlarının üreticisi Stellantis ise kontrat müddeti boyunca yüzde 20’lik fiyat artışı teklif ediyor. Şirket, emeklilik sonrası sıhhat harcamalarının karşılanması için çalışılan saat başına 1 dolar teklif ediyor. Stellantis, sendikanın tüm süreksiz çalışanların statüsünün kalıcıya dönüştürülmesi talebini kabul etmiyor.
