Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Pekin’de düzenlenen günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, tepede ülkesini Başbakan Li Çiang’ın temsil edeceğini duyurdu.
G20’yi global ekonomik ve finansal işbirliği için değerli bir forum olarak gördüklerini belirten Mao, dorukta Çin heyetine bu defa Başbakan Li Çiang’ın başkanlık edeceğini, G20’nin memleketler arası ekonomik işbirliği ve global kalkınma açısından rolünü vurgulayacağını kaydetti.
Şi, G20 başkanlar tepelerinin yıllık tertipli gerçekleştirildiği 2008’den bu yana toplantılara şahsen katılmayan birinci Çin Devlet Lideri olacak.
Sözcü Mao, AA muhabirinin, bu tercihin sebebine dair sorusuna cevap vermekten kaçınırken Çin’in doruktan beklentilerine ait, “Umarız G20, dünya iktisadında baskıların hissedildiği, kalkınmada yeni zorlukların ortaya çıktığı bir periyotta ekonomik toparlanma ve sürdürülebilir büyüme için mutabakat sağlar, ortak refah ve kalkınma bildirisi verir.” dedi.
Şi’nin doruğa katılmayacağına dair haberler, daha evvel Batı ve Hint basınında yer almıştı. Doruğun tertibinde yer alan diplomatik kaynaklara dayandırılan haberlerde, Çin heyetinin hazırlık toplantılarında Ukrayna Savaşı’ndan ekonomik yükün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler ortasında paylaşımına, iklim değişikliğinden sıhhate kadar çok sayıda mevzuda bir tepe uzlaşmasına karşı itirazlarını lisana getirdiği öne sürülmüştü.
Çin, Hindistan’ın mesken sahipliğindeki tepeyi baltalamak mı istiyor?
Bazı Hint gözlemciler, Çin’in ortalarındaki hudut ihtilafının yol açtığı uyuşmazlıklardan ötürü “Hindistan’ın konut sahipliğindeki tepeyi baltalamaya çalıştığı” görüşünü lisana getirmişti.
Himalayalar’da bulunan ihtilaflı hudut bölgelerindeki gerginliklerin tahliline yönelik görüşmeler sürse de Pekin ile Yeni Delhi ortasında bu mevzudaki güvensizlik devam ediyor.
Çin Devlet Lideri Şi, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Tepe kapsamında yaptığı gayriresmi görüşmede, görüşmelerin devamı ve bölgedeki tansiyonun düşürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.
Görüşmenin akabinde yapılan ortak açıklamada, iki başkanın, “(sınır ihtilafına ilişkin) diyalog ivmesinin sürdürülmesi, askeri ve diplomatik kanallardan müzakerelere devam edilmesinde uzlaştığı” belirtilmişti.
Modi, görüşmede iki ülke ortasındaki hudut bölgelerini ayıran Fiili Denetim Sınırı’na uyulmasının Çin-Hindistan bağlarının olağanlaşması için “şart” olduğunu vurgularken Şi, tarafların, “ikili bağlardaki genel çıkarları akılda tutarak hudut problemini uygun halde ele alması gerektiğini” vurgulamıştı.
Gözlemciler, verilen bildirilerden, görüşmenin ilan edildiği üzere “mutabakattan” çok, bir “restleşmeye” işaret ettiği değerlendirmesinde bulunmuştu.
BRICS, G20’ye karşı mı?
Öte yandan, 22-24 Ağustos’ta Güney Afrika’nın Johannesburg kentinde düzenlenen BRICS Tepesi’nde Çin’in savunduğu genişleme siyasetiyle, Suudi Arabistan, Arjantin, Birleşik Arap Emirlikleri, İran, Mısır ve Etiyopya’nın olduğu 6 yeni üye topluluğa davet edilmişti.
Çin’in G20’ye devlet lideri seviyesinde katılmamasının, BRICS’in genişleme kararının çabucak akabinde gelmesi, Pekin’in yeni dünya sistemine ait tutum değişikliğinin sinyalini veriyor olabilir.
Yükselen ekonomilerle gelişmiş ekonomileri bir ortaya getiren G20, gelişmekte olan ülkelerin global idarede sesini duyurduğu kıymetli bir forum fonksiyonu görüyor.
BRICS üyesi Brezilya Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika dışında, Türkiye, Endonezya, Arjantin, Meksika ve Suudi Arabistan üzere yükselen ekonomiler kümenin üyesi.
Genişlemenin akabinde Pekin idaresinin BRICS’i, Batı öncülüğündeki G7 ve hatta G20’ye karşı alternatif olarak pozisyonlandırmak istediği yorumları yapılmıştı.
ABD ile süregelen gerilimler
ABD Lideri Joe Biden ve Çin Devlet Lideri Şi Cinping, Kasım 2022’de Endonezya’nın Bali Adası’nda düzenlenen dorukta yaptıkları görüşmede, iki ülke ortasında artan ekonomik ve jeopolitik rekabeti “sorumlu biçimde yönetme” konusunda mutabakata varmıştı.
Önceki ABD Temsilciler Meclisi Lideri Nancy Pelosi’nin Ağustos 2022’de Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan’ı ziyaret etmesinin akabinde kopma noktasına gelen ilgilerde bağlantı kanallarının yine kurulması konusunda görüş birliği sağlanmıştı.
Fakat ortadan geçen vakitte, şubatta Çin’e ilişkin yüksek irtifa balonunun ABD hava alanına girmesinin yarattığı kriz ve ABD’nin teknoloji alanında Çin’e getirdiği yeni kısıtlamalarla siyasi tansiyon artarak devam etmişti.
Şi’nin G20’ye katılmayarak çok taraflı bir platformda ABD önderi ile üst seviye temastan kaçınması, iki ülke ortasında soğuk savaş bulutlarının şimdi dağılmadığını da gösteriyor.
