Ipsos Araştırma şirketi “kiracılar ve konut sahipleri” araştırmasını yayımladı. Araştırmaya nazaran her 10 kiracıdan 9’unun taşınmak zorunda kalsa bütçesine uygun konut bulamayacağını düşünüyor.
Kiracıların üçte biri oturdukları konuttan memnun
Kiracıların yarısı oturdukları semtten şad fakat oturdukları konuttan şad olanların oranı daha düşük. Araştırmaya katılan bireylerin yüzde 48i geçen yıl oturdukları semtten mutluyken; bu yıl bu oran yüzde 45’e düşmüş durumda. Oturdukları konuttan mutlu mu diye sorulduğunda; oturdukları semtten geçen yıl şad olanların oranı yüzde 41 iken bu yıl bu oran yüzde 35’e gerilemiş durumda.
Bütçeye uygun konut bulmayacağını düşünenlerin oranı yüzde 86
Kiracılar bugün taşınmak durumunda kalsa bütçesine uygun bir mesken bulamayacağını düşünüyor. Kiracıların yüzde 86’sı taşınmak durumunda kalsalar birebir semtte gereksinimlerine ve bütçelerine uygun bir konut bulamayacakları görüşünde. Bu hususta zorlamayacağını düşünenlerin oranı yalnızca yüzde 14.
Kira artışları hem devletin oranını hem de maaşları geçti
Devletin açıkladığı enflasyon oranında kira artış oranlarına karşın kiracıların yüzde 69’u bu oranın üzerinde bir artışı kabul etmek durumunda kalmış. Bu oran kontrat güncellemesi vakti gelenler nezdinde yüzde 86’sı resmi kira artışı üzerinden gelen talebi kabül etmek durumunda kalmış.
Yapılan kira artışları kiracıların yarısının gelirinden daha yüksek. 2022 yılına nazaran 4 puanlık bir artış var.
Kirada konutu olan konut sahiplerinin yarısından birçok yaptıkları ya da yapacakları kira artışını devletin belirlediği oranda yaptığını yahut yapacağını söylese de yüzde 41’i konutlarının bulunduğu semtteki ortalama kira raicine nazaran yapma eğiliminde. 2022 yılında bu orab yüzde 32 idi.
“Geçen yıl her iki kiracıdan biri resmi sondan daha fazla artış talebi ile karşılaştığını belirtiyordu, bu yıl durum berbata gitti”
Ipsos Türkiye CEO’su Sidar Gedik bilgilerle ilgili “Yüksek enflasyon periyoduna tekrar girdiğimizden beri mesken sahipleri ile kiracılar ortasındaki bağlantı gündemde değerli yer tutuyor. Ortaya çıkan uyuşmazlıkların, taraflardan birinin oburunu tehdit ettiği, hatta saldırdığı örneklere kadar vardığını görüyoruz. Bir tahlil olarak hükümet konut kira artış oranlarına hudut getirdi ve bu resmi kira güncelleme oranını enflasyona paralel olarak yine tanımladı. Lakin bu tedbir yaşanan sorunu büsbütün çözmeye yetmemiş görünüyor. Geçen yıl her iki kiracıdan biri resmi sondan daha fazla artış talebi ile karşılaştığını belirtiyordu, bu yıl durum berbata gitti, artık her on kiracıdan yedisi bu durum ile karşılaştığını iletiyor. Geçen sene resmi sondan daha fazla kira artış talebi ile karşılaşan kiracıların yaklaşık dörtte üçü bu talebi kabul etmek zorunda kaldıklarını belirtmişlerdi, bu sene ise bu durumda olan neredeyse her on kiracıdan dokuzu resmi sondan fazla olan artış talebini kabul etmek durumunda kalmış.
Üstelik tüm bunlar yaşanırken oturdukları semtten ve konuttan mutlu olan kiracıların oranlarında da geçen seneye nazaran gerileme var. Her iki kiracıdan biri kirasının gelirinden daha süratli formda arttığını paylaşıyor. Pekala neden oturmaktan şad olmadıkları bu konutlar için ödemekte zorlandıkları kiraları kabul ediyorlar? Zira neredeyse her on kiracıdan dokuzu bugün taşınmak durumunda kalsa oturduğu semtte gereksinimine ve bütçesine nazaran öbür bir mesken bulamayacağı inancında. Daha da berbat bir durumda kalmamak için kabul ediyorlar. Mesken sahibi tarafına baktığımızda ise onlar açısından da aksilikler tespit ediyoruz. Geçen her on mesken sahibinden altısı “son devirde kiralar daima artarken konutumda mevcut bir kiracının olması nedeni ile maddi kayba uğruyorum” sözüne katılıyordu, bu yıl bu oran yükseldi, artık her on konut sahibinden yedisi bu biçimde düşünüyor. Bunun doğal sonucu olarak da mesken sahipleri ortasında kira gelirlerini piyasa ortalamasında tutabilmek için resmi hududun üzerinde kira talep edenlerin oranı giderek yükseliyor. Geçen yıl her üç mesken sahibinden biri resmi kira güncelleme oranından fazla bir artış talep ettiğini belirtmişti, bu sene ise oran yüzde 41’e yükselmiş durumda. Yüksek enflasyonun birçok nedeni ve sonucu var. Fiyatlama davranışındaki bozulma da hem neden hem de sonuç. Misal bozulmanın diğer alanlarda da olduğunu biliyoruz, lakin bilhassa konut kiraları bu bozulmanın en net biçimde gözlemlenebildiği yerlerden biri. Kiracılar ve konut sahipleri bir kısır döngü içindeler, görünen o ki resmi güncelleme oranı tanımlamak sorunu fakat kısmen çözebiliyor, sorunun ana gövdesi olduğu yerde durmaya devam ediyor” diye konuştu.
