ABD’de ara seçimlerin ardından oluşan yeni güç dengesi, Donald Trump’ın politikalarının sınırlandırılacağı beklentisiyle piyasaları rahatlatırken yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez, kişisel bloğu “Kendime Yazılar”da yayımladığı “Topal Ördek ve Piyasalar” başlıklı yazısında, seçim sonuçlarının Amerikan siyaseti, küresel piyasalar ve Türkiye üzerindeki olası etkilerini değerlendirdi.
İran savaşı, hayat pahalılığı ve gümrük tarifelerinin Cumhuriyetçilerin yenilgisinde etkili olduğunu belirten Eğilmez, Trump’ın kalan iki yıllık görev süresinde Demokratların kontrolündeki bir Kongre ile karşı karşıya kalacağına dikkat çekti. Eğilmez, ortaya çıkan tabloyu “Gaz pedalı hâlâ Trump’ta olsa da fren Demokratlarda olacak” sözleriyle anlattı.
“TRUMP TAM OLARAK TOPAL ÖRDEK KONUMUNDA DEĞİL”
ABD siyasetinde “topal ördek” ifadesinin görev süresinin sonuna yaklaşan ve siyasal etkisi azalmaya başlayan başkanlar için kullanıldığını hatırlatan Eğilmez, Kongre’nin iki kanadını kaybetmesinin Trump’ı bu konuma yaklaştırdığını belirtti.
Demokratların kontrolündeki Kongre’nin yasa çıkarma ve bütçe politikalarını uygulama kapasitesini sınırlayacağını ifade eden Eğilmez, başkanın gücünü tamamen kaybettiği yorumuna ise şu sözlerle karşı çıktı:
“Başkanlık kararnameleri ve yürütme yetkileri üzerinden hareket etmeyi sürdürebilir. Dolayısıyla önümüzdeki dönem, Trump’ın siyasal gücünün ortadan kalkmasından çok sınırlandırılmasına sahne olacak.”
PİYASALARIN SEVİNCİ KALICI OLACAK MI?
Eğilmez, finansal piyasaların seçim sonuçlarını olumlu karşıladığını, ABD borsaları yükselirken petrol fiyatlarında belirgin düşüş yaşandığını aktardı. Brent petrolün gerilemesinin enflasyon endişelerinin hafiflemesine katkıda bulunduğunu belirtti.
Piyasaların tepkisinde siyasal belirsizliğin azalması, Trump’ın öngörülmesi güç politikalarının sınırlandırılabileceği beklentisi ve İran savaşının sona ermesine ilişkin umutların etkili olduğunu ifade eden Eğilmez, teknoloji şirketleri için farklı bir riske işaret etti:
“Demokratların yapay zekâ yatırımları ve veri merkezleri üzerinde daha fazla düzenleme talep etmesi, teknoloji şirketleri açısından yeni riskler yaratabilir.”
Borsalardaki yükselişin kalıcı olacağını söylemek için erken olduğunu vurgulayan Eğilmez, Demokratların Kongre üzerindeki kontrolüne rağmen Trump’ın veto ve yürütme yetkilerinin devam ettiğini hatırlattı.
“BU İKİ AYDA YİNE BEKLENMEDİK ADIMLAR ATABİLİR”
Kongre’de çoğunluğun el değiştirmesinin Trump’ın bütün politikalarının değişeceği anlamına gelmediğini belirten Eğilmez, gümrük tarifeleri, dış politika ve İran savaşı konusunda başkanın önemli yetkileri bulunduğuna dikkat çekti.
Yeni seçilenlerin 3 Ocak 2027’de göreve başlayacağını hatırlatan Eğilmez, geçiş dönemine ilişkin şu uyarıda bulundu:
“Dolayısıyla bu iki aylık dönemde Trump, hala Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu bir Kongreyle hareket edecek. Bir daha başkan seçilme olanağının bulunmaması Trump’ın bu iki ayda yine beklenmedik adımlar atmasına yol açabilir. O nedenle belirsizliklerin ortadan kalktığını düşünmek için henüz erken.”
BÜTÇE VE BORÇLANMA LİMİTİNDE YENİ RİSKLER
Demokratların bütçe, kamu harcamaları ve yönetimin denetlenmesi konularında önemli bir güç kazandığını belirten Eğilmez, önümüzdeki iki yılda siyasal gerilimin artabileceğini ve yasama faaliyetlerinin yavaşlayabileceğini ifade etti.
Siyasal tıkanıklığın piyasalar açısından iki farklı sonuç doğurabileceğine işaret eden Eğilmez, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Siyasal tıkanıklık bir taraftan yeni ve öngörülmesi güç kararları zorlaştırarak belirsizliği azaltabilir. Diğer taraftan bütçe ve borçlanma limiti konusundaki anlaşmazlıklar yeni riskler yaratabilir.”
TÜRKİYE İÇİN PETROL FIRSATI, SERMAYE UYARISI
ABD’deki gelişmelerin küresel piyasaları dolar, tahvil faizleri, petrol fiyatları ve risk iştahı üzerinden etkileyeceğini belirten Eğilmez, Trump’ın siyasal gücünün zayıflamasının doların değer kaybetmesine yol açabileceğini ifade etti.
Doların gerilemesi ve petrol fiyatlarının düşmesinin gelişmekte olan ülkeler açısından olumlu sonuçlar yaratabileceğini belirten Eğilmez, Türkiye için şu değerlendirmeyi yaptı:
“Özellikle enerji ithalatçısı Türkiye için petrol fiyatlarındaki düşüş, cari açığın ve enflasyon baskısının azalmasına katkı sağlayabilir.
Bununla birlikte Türkiye’ye yönelik sermaye hareketlerinde belirleyici olan yalnızca küresel risk iştahı değil, ülkenin ekonomik politikaları ve risk primidir.”
Eğilmez, önümüzdeki dönemin belirleyici unsurunu ise şu sözlerle özetledi:
“Trump’ın siyasal gücü zayıflamış olabilir. Fakat bu, politikalarının sona erdiği anlamına gelmiyor. Önümüzdeki iki yıl, başkanlık yetkileri ile Kongre’nin denetim gücü arasındaki mücadelenin belirleyici olacağı bir dönem olacak.”
