Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ekim Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre, tüketici fiyatları ekim ayında yüzde 2,58 arttı, yıllık enflasyon yüzde 29,77 ile görece yatay seyretti. Bu dönemde tüketici enflasyonunun seyrinde enerji ve işlenmemiş gıda fiyatları öne çıktı.
Enerji fiyatları, küresel gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt, katı yakıt ve tüp gaz fiyatları öncülüğünde yüzde 4,92 artarak son aylardaki artış eğilimini sürdürdü.
İşlenmemiş gıda grubunda tarladan seraya geçişin de etkisiyle taze meyve ve sebze fiyatları belirleyici oldu. Diğer taraftan, enerji ve gıda dışı gruplarda ılımlı seyir korundu.
Mevsimsel etkilerden arındırılmış temel mal fiyatları talep koşullarının desteğiyle düşük seyrini sürdürürken, aylık hizmet enflasyonu öngörülerle uyumlu olarak eylül ayına kıyasla yükselse de önceki aylarda gözlenen seviyelerin altında kaldı. Böylelikle hizmet enflasyonundaki yavaşlama eğilimi devam etti.
Üretici fiyatları bu dönemde yüzde 1,65 arttı, yıllık üretici enflasyonu yüzde 27,41 ile belirgin bir değişim göstermedi.
Enerji, temel mal ve gıda gruplarının enflasyona katkıları arttı
Rapora göre, B endeksinin yıllık değişim oranı 0,54 puan azalışla yüzde 28,46, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 0,42 puan azalışla yüzde 28,28 oldu.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, hizmet ve alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,44 ve 0,13 puan azalırken, enerji, temel mal, gıda ve alkolsüz içecekler gruplarının katkıları sırasıyla 0,28, 0,25 ve 0,08 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı gıda ve enerji fiyatlarındaki görünüme bağlı olarak bir önceki aya kıyasla yükseldi. Aylık enflasyon B endeksinde bir önceki aya kıyasla değişiklik göstermezken, C endeksinde sınırlı oranda düştü.
Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan hizmet ve işlenmiş gıdada yükselirken, temel malda zayıfladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, ekim ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla yataya yakın seyrettiğine işaret etti. Göstergeler, üç aylık ortalamalar bazında da yüzde 1,8 ile belirgin bir değişim göstermeyerek son dönemde ana eğilimde kaydedilen gerilemeyi teyit etti.
Hizmet fiyatları ekim ayında yüzde 0,99 artarken, grup yıllık enflasyonu 1,09 puan düşüşle yüzde 36,56 oldu. Bu dönemde yıllık enflasyon tüm alt gruplarda geriledi.
Kirada aylık artış yüzde 2,55 olurken, yıllık enflasyon yüzde 39,71 ile düşüş eğilimini sürdürdü.
Ulaştırma alt grubunda fiyatlar aylık yüzde 0,91 yükseldi. Bu gelişmede otobüs ve okul servisi ücretlerindeki artışlar öne çıkarken, hava yoluyla yurt dışı yolcu taşımacılığı ücretlerinin gerilemesi bu artışı sınırladı.
Talep koşullarının etkisinin de hissedildiği lokanta-oteller grubunda aylık enflasyon yüzde 0,47 ile önceki aylara kıyasla belirgin biçimde yavaşladı.
Bu dönemde yiyecek ve içecek hizmet fiyatları yüzde 1,65 yükselirken, konaklama hizmet fiyatlarının yüzde 3,19 gerilemesi bu gruptaki ılımlı seyirde etkili oldu.
Ekim ayında haberleşme fiyatları yatay kalırken, diğer hizmetler grubunda da aylık fiyat artışı yavaşladı.
Temel mal grubu fiyatları arttı
Temel mal grubu fiyatları ekim ayında mevsimsel etkilerle yüzde 3,92 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,80 puan yükselerek yüzde 16,70 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda görece yatay seyrederken, diğer temel mallarda geriledi.
Yeni sezonla birlikte giyim ve ayakkabı fiyatları geçen yılın aynı ayına yakın bir düzeyde yüzde 12,75 arttı.
Dayanıklı tüketim ve diğer temel mallarda aylık enflasyon sırasıyla yüzde 0,94 ve yüzde 0,31 ile ılımlı seyretti.
Bu dönemde dayanıklı tüketim malları grubunda beyaz eşya fiyatları yüzde 2,70, diğer elektrikli ve elektriksiz aletlerin fiyatları ise yüzde 1,99 artışla öne çıktı.
Buna karşılık, otomobil fiyatları yüzde 0,71 ile ılımlı artarken, mobilya grubunda yüzde 0,61 düşüş izlendi.
Enerji fiyatları yükselişini sürdürdü
Enerji fiyatları ekim ayında yüzde 4,92 arttı, grup yıllık enflasyonu 5,26 puan yükselerek yüzde 51,37 oldu.
Bu gelişmede, küresel gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt fiyatları öne çıktı. Bu kalemlerde fiyat artışları sırasıyla yüzde 6,38, yüzde 8,25 ve yüzde 17,13 olarak gerçekleşti.
Diğer taraftan, meskenlere yönelik elektrik fiyatları yataya yakın bir seyir izledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları arttı
Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatları aylık bazda yüzde 3,50 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,11 puan yükselerek yüzde 27,73 oldu.
Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıdada 1,80 puan artarak yüzde 25,95’e yükselirken, işlenmiş gıdada 1,08 puan azalarak yüzde 29,25’e geriledi.
İşlenmemiş gıda fiyatları aylık bazda yüzde 6,04 yükseldi. Bu gelişmede tarladan seraya geçişin de etkisiyle artan taze meyve ve sebze fiyatları belirleyici oldu. Bu dönemde beyaz et fiyatlarındaki artış eğilimi devam etti.
İşlenmiş gıda aylık enflasyonu bir miktar yükselerek yüzde 1,66 olurken, bu alt grupta kahve-çay ürünlerinde fiyat artışları sürdü. Ekmek ve tahıllarda ise fiyat artışı yüzde 0,90 ile ılımlı seyretti.
Yurt içi üretici fiyatları arttı
Yurt içi üretici fiyatları ekim ayında yüzde 1,65 arttı, yıllık üretici enflasyonu yüzde 27,41 ile görece yatay seyretti.
Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, ara malı fiyatları yüzde 2,00 artışla öne çıktı. Dayanıksız tüketim malları fiyatları yüzde 1,74 yükselirken, diğer ana sanayi gruplarında artışlar yüzde 0,9-1,3 aralığında gerçekleşti.
Sektörler itibarıyla ham petrol ve doğal gaz, giyim eşyası, deri ve ilgili ürünler, kömür ve linyit ile kok ve rafine petrol ürünlerindeki fiyat artışları öne çıktı.
