Irak’ın Türkiye üzerinden dünya piyasalarına gönderdiği petrol miktarı günlük 500 bin varile yükseldi. Irak devletine bağlı Kuzey Petrol Şirketinin üretim, boru hattı işletmesi ve ihracat birimlerinden edinilen bilgilere göre Ceyhan Limanı üzerinden yapılan sevkiyat, önceki 350 bin varillik seviyeye kıyasla yaklaşık yüzde 43 arttı. Böylece Eylül 2025’te petrol akışının yeniden başlamasından bu yana en yüksek günlük ihracat hacmine ulaşıldı.
Murat Ali Oral’ın Dünya’daki haberine göre artışın arkasında, Irak’ın güneyindeki Basra petrolünün kuzeydeki boru hattı sistemine dahil edilmesi bulunuyor. İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatın aksaması, Bağdat yönetimini Türkiye üzerinden Akdeniz’e ulaşan petrol güzergâhını daha yoğun kullanmaya yöneltti.
Ceyhan’a günlük 200 bin varil Basra petrolü taşınıyor
Irak’ın Ceyhan üzerinden gerçekleştirdiği günlük 500 bin varillik ihracatın 200 bin varilini Basra bölgesinden çıkarılan petrol oluşturuyor. Kuzeydeki Kerkük sahalarından 125 bin varil, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi sınırlarındaki sahalardan ise yaklaşık 175 bin varil petrol sevk ediliyor.
Basra petrolü, Irak’ın güneyindeki üretim bölgelerinden tankerlerle kuzeye taşınarak Sarallu ve Hurmala’daki toplama noktalarına ulaştırılıyor. Buradan boru hattına aktarılan ham petrol, Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan terminaline gönderiliyor.
Bu uygulama, Irak’ın güney sahalarındaki petrolün yalnızca Basra Körfezi üzerinden ihraç edilmesine olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ancak petrolün bir bölümünün uzun mesafeler boyunca kara yoluyla taşınması, yeni güzergâhın taşıma maliyetleri ve sürdürülebilir kapasitesi açısından da önem taşıyor.
ABD ve İsrail’in İran ile savaşının ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları, Irak’ın petrol üretimi ve ihracatında ağır kayıplara yol açtı. Savaşın ilk haftalarında ülkenin güney sahalarındaki günlük üretim, 4,3 milyon varilden 1,3 milyon varile kadar gerileyerek yaklaşık yüzde 70 düştü.
Petrol tankerlerinin Basra Körfezi’nden çıkışında karşılaşılan sorunlar, Irak’ın ihracat gelirlerini de olumsuz etkiledi. Mart ayında petrol ihracatı yaklaşık 18,6 milyon varile gerilerken gelirler 2 milyar doların altına düştü. Savaş öncesinde ise Irak’ın aylık petrol ihracat geliri 7 ila 8 milyar dolar düzeyindeydi.
Irak yönetimi, üretim kayıplarını azaltmak ve petrol gelirlerini yeniden artırmak amacıyla kuzeydeki boru hattı güzergâhının yanı sıra Suriye üzerinden kara yoluyla yapılan sevkiyatlara da ağırlık verdi.
İhracat savaş öncesi seviyeye yaklaştı
Irak Petrol Bakanlığının 19 Ekim’de açıkladığı verilere göre ülkenin günlük petrol ihracatı ekim ayında 3,4 milyon varilin üzerine çıktı. Eylül ayında yaklaşık 3 milyon varil düzeyinde bulunan ihracat, böylece savaş öncesindeki 3,3-3,5 milyon varillik seviyelere yeniden yaklaştı.
İhracattaki toparlanmada Türkiye’nin Ceyhan Limanı, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilebilen tanker sevkiyatları ve Suriye’ye yapılan kara yolu taşımacılığı birlikte kullanılıyor. Kuzey güzergâhındaki son artışla birlikte Türkiye üzerinden gönderilen petrol, Irak’ın toplam günlük ihracatının yaklaşık yüzde 15’ine karşılık geliyor.
Ceyhan’da hedef günlük 750 bin varil
Türkiye ile Irak arasında 1 Ağustos 2026’da imzalanan bir yıllık petrol taşıma anlaşması, Ceyhan güzergâhının daha yoğun kullanılmasının önünü açtı. BOTAŞ ile Irak’ın devlet petrol şirketleri arasında yapılan anlaşma kapsamında Silopi-Ceyhan Ham Petrol İletim Sistemi’nin günlük 750 bin varillik kapasitesi Irak tarafına tahsis edildi.
Yeni sevkiyat miktarı, bu kapasitenin yaklaşık üçte ikisine ulaşıldığını gösteriyor. Günlük 500 bin varillik akışın korunması halinde, anlaşma kapsamında tahsis edilen kapasitenin tamamına ulaşılması için 250 bin varillik ek sevkiyat gerekiyor.
Türkiye’nin hedefi yalnızca mevcut petrol akışını artırmakla sınırlı değil. Ceyhan’ın petrolün taşındığı, depolandığı, ticaretinin yapıldığı ve fiyatlandığı daha büyük bir enerji merkezine dönüştürülmesi de planlanıyor.
BOTAŞ verilerine göre Silopi-Ceyhan sistemindeki iki boru hattının toplam günlük taşıma kapasitesi 1,52 milyon varil düzeyinde bulunuyor. Bu kapasite, Irak’ın kuzey ve güney sahalarından gelecek petrol miktarının artırılması açısından önemli bir altyapı imkânı sunuyor.
Irak’ın yeni planı Suriye üzerinden petrol hattı
Bağdat yönetimi, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı uzun vadede azaltmak amacıyla Irak petrolünü Suriye’nin Akdeniz kıyılarına taşıyacak bir boru hattını da yeniden gündemine aldı. Planlanan güzergâh, Basra ve diğer üretim bölgelerindeki petrolün Körfez’den geçmeden uluslararası pazarlara ulaştırılmasını hedefliyor.
Ancak bu projenin tamamlanmasının üç ila dört yıl sürebileceği belirtiliyor. Dolayısıyla kısa vadede Türkiye üzerinden kullanılan boru hattı, Irak’ın mevcut petrol ihracatını sürdürmesinde başlıca alternatif güzergâhlardan biri olmaya devam edecek.
Ceyhan’daki günlük sevkiyatın 500 bin varile ulaşması, Türkiye’nin bölgesel enerji taşımacılığındaki rolünü güçlendirirken Irak’ın ihracat gelirlerini koruma çabalarına da katkı sağlıyor. Bundan sonraki gelişme, petrol akışının mevcut seviyede kalıp kalmayacağı ve günlük 750 bin varillik tahsisli kapasiteye ne kadar yaklaşacağı olacak.
