6 ay önce 15 bin puanın üzerini görerek rekor kıran BİST 100 endeksi, Fon krizi ile birlikte adeta dağıldı.
Dün Merkez Bankası faiz indirme kararı aldığı halde bankacılık sektör endeksi bile yüzde 3’den fazla düşerken, haftanın son gününde satışlar iyice hızlandı. Sadece Fonların fiyatını şişirdiği hisselerde değil, BİST 30 hisselerinde dahi taban hareketleri gözlendi.
Pek çok hisse gün içinde devre kesmek zorunda kaldı. Herkes bazı hisselerin ‘su’dan ucuz olduğunu düşünüyor ancak alım için de acele etmiyor.
Fon krizi ile başlayan sorunun, sistematik bir krize dönüştüğü gözleniyor. Borsa’da en güçlü ve fiyatı son derece ucuz kabul edilen hisseler bile satılıyor.
SATIŞLARIN ARKASINDAKİ TEMEL NEDENLER
Peki Borsa’da domino etkisi ile artan satışların arkasında hangi temel nedenler var?
- Güven açığı oluştu. Yatırımcılar hisselerini aracı kurumlardan alıp daha güvenli gördükleri bankalara yönlendiriyor. Bu yüzden aracı kurumlar sermaye yeterlilik baskısı altına girdi. Krediye erişimde zorluklar yaşıyorlar. Mevcut krediler de bankalar tarafından geri çağırılıyor.
- Kredi bulamayan aracı kurumlar müşterilerine kullandırdıkları kredi tutarlarını değiştirdi. Eskiden 100 liralık malı olana 70-80 liralık kredi kullandıran aracı kurumlar artık 10 0liralık malı olana sadece 30 liralık kredi kullandırıyor.
- Bu şartı yerine getiremeyen müşteriler kredi ile satın aldıkları hisseleri satmak zorunda kaldı. Bu satışlar piyasada kısır döngüye sebep oldu. Kredili hesaplarda satış olunca fiyat daha da geriliyor, daha çok satış yapılması gerekiyor.
- Piyasada alıcılar isteksiz. Bireysel yatırımcı zaten şaşkın. Kurumsallar da beklemede. Yabancı yatırımcı zaten yoktu, var olan da yeni alım için acele etmiyor. Herkes ‘şimdi alırım daha da düşer’ psikolojisine girdi. Evet bazı hisseler çok ucuzladı ancak düşen bıçak tutulmaz denilerek, dibin dibinin görülmesi bekleniyor.
- Şirketler geri alım yaparak hisselerine destek oluyordu, ancak yüklü alım yapılan tahtalarda bile satış tarafının daha güçlü kaldığı dikkati çekiyor. Şirketler de tahtalarına destek çıkmak için önce rüzgarın dinmesini bekliyor.
- Sorunsuz fonlar da piyasadan çekildi. ‘Yüklü mal aldın spekülasyon mu yapıyorsun’ soruşturması geçirmekten korkuyor.
- Ve hisseler. Soruşturmalar devam ediyor ve hemen her gün yeni kişilere kurumlara yeni cezalar veriliyor. Bu kişilere örneğin Vişne Madencilik işlemleri nedeniyle ceza veriliyor ancak bu yatırımcının başka hisselerde de payları oluyor. O zaman o paylar da olumsuz etkileniyor. Piyasa oyuncuları, bu soruşturmaların ne kadar derinleşeceğini ve daha hangi hisselere bulaşacağını kestiremediği için risk almak istemiyor.
- Tüm bunların üzerine dış piyasalarda yaşananlar da destek olmuyor. Petrol 110 doların üzerinde. Ortadoğu’da gerilimin artması an meselesi. Bu da ayrı bir huzursuzluk maddesi olarak dikkati çekiyor.
