Küresel hisse senedi piyasalarının büyüklüğü 2011–2025 döneminde yaklaşık 3,2 katına çıktı; Türkiye’nin büyüme hızı ise dünya ortalamasının altında kaldı. Uluslararası piyasa verilerinden derlenen habere göre Türkiye’de borsaya kote yerli şirketlerin toplam değeri 197,07 milyar dolardan 404,35 milyar dolara yükseldi.
Dünya Borsalar Federasyonu verilerini içeren SIFMA raporunda, küresel piyasa değeri 2011 için yaklaşık 49,6 trilyon dolar, 2025 için 157,8 trilyon dolar olarak yer aldı. İki yıl arasındaki fark 108,2 trilyon dolara, nominal dolar bazındaki büyüme yaklaşık yüzde 218’e ulaştı.
KÜRESEL BÜYÜMENİN YARISINA YAKINI ABD’DEN
ABD hisse senedi piyasalarının büyüklüğü 15,6 trilyon dolardan 68,9 trilyon dolara yükseldi. Yaklaşık 53,3 trilyon dolarlık artış, dünya genelindeki büyümenin yüzde 49’unu oluşturdu.
ABD’nin küresel piyasalardaki payı da yüzde 31,5’ten yüzde 43,7’ye çıktı. Böylece 2025 sonunda dünya borsalarındaki her 100 dolarlık şirket değerinin yaklaşık 44 doları ABD’de toplandı. SIFMA, ABD piyasalarının Çin’in yaklaşık 4,4 katı büyüklüğe ulaştığını bildirdi.
Apple, Microsoft, NVIDIA, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla’nın yükselişi bu dönemde öne çıktı. Yapay zekâ, bulut bilişim, dijital reklamcılık ve yazılım alanındaki büyüme beklentileri teknoloji şirketlerinin değerlemelerini destekledi.
ÇİN VE HİNDİSTAN BÜYÜDÜ, JAPONYA’NIN AĞIRLIĞI AZALDI
Çin’in piyasa değeri yaklaşık 4,6 katına çıkarak 15,5 trilyon dolara ulaştı. Çin, 2014’te Japonya’yı geçti; sonraki yıllarda ise büyüme, gerilemeler ve toparlanmalarla sürdü.
Hindistan yaklaşık 5,3 katlık büyümeyle 10,6 trilyon dolara çıktı. Japonya’nın piyasa değeri iki katını aşmasına rağmen dünya toplamındaki payı yüzde 7,1’den yüzde 4,8’e indi.
TÜRKİYE’NİN PAYI YÜZDE 0,26’YA İNDİ
Türkiye’de toplam piyasa değeri 14 yılda 207,28 milyar dolar arttı. Yüzde 105,2’lik büyümeye rağmen küresel pay yaklaşık 0,14 yüzde puan azaldı.
2021’DE SERT DÜŞÜŞ, 2022’DE TOPARLANMA
Türkiye’de dolar bazındaki piyasa değeri 2021’de yaklaşık yüzde 42 geriledi. Ardından 2022’de yüzde 138 civarında yükseldi. Sonraki üç yılda artış sürerken 2025’te yıllık büyüme yaklaşık yüzde 6,7 oldu.
TOPLAM DEĞERİ YALNIZCA ENDEKS BELİRLEMİYOR
Piyasa değeri, şirketlerin dolaşımdaki pay sayıları ile hisse fiyatları üzerinden hesaplanıyor. Dolayısıyla toplam büyüklükteki değişimi değerlendirirken şirket sayısı, halka arzlar, sermaye yapıları ve fiyat hareketleri birlikte ele alınıyor.
Dolar cinsinden karşılaştırmada döviz kuru da sonucu etkiliyor. TL ile ölçülen şirket değerinin dolara çevrilmesi nedeniyle dolar bazındaki gerileme, aynı oranda TL bazlı kayıp anlamına gelmiyor. Benzer şekilde borsaya yeni şirketlerin katılması, toplam değeri artırabilirken mevcut hisselerin yatırımcıya sağladığı getiriyi tek başına göstermiyor.
DEĞER ARTIŞI, AYNI TUTARDA PARA GİRİŞİ ANLAMINA GELMİYOR
Şirketlerin piyasa değeri, bütün hisselerinin güncel fiyat üzerinden hesaplanan toplamını ifade ediyor. Hisse fiyatları yükseldiğinde bu toplam büyüyor; bunun için toplam artış kadar paranın piyasaya yatırılması gerekmiyor.
Ayrıca nominal dolar tutarlarıyla yapılan karşılaştırma, enflasyondan arındırılmış reel getiriyi göstermiyor. Veriler, piyasaların ulaştığı büyüklüğü ve ülkelerin dünya toplamındaki ağırlığını karşılaştırmaya yarıyor. (ekonomim)
