Emtia piyasalarında tamamlanan haftada, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu ay faizleri sabit tutabileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerinin geri çekilmesi altın ve gümüşü desteklerken Orta Doğu’daki gelişmeler ve kasırga kaynaklı üretim kesintileri enerji fiyatları üzerinde etkili oldu.
ABD’de iş gücü piyasasındaki soğuma işaretleri, Fed’in faiz artırımına ilişkin beklentilerin aralık ayına ötelenmesini sağladı. Para piyasalarında bankanın ekim toplantısında politika faizini sabit tutma ihtimali öne çıktı.
Fed’in 15-16 Eylül toplantısına ilişkin yayımlanan tutanaklar, yetkililerin çoğunun yıl sonuna kadar ilave faiz artırımını uygun gördüğünü ortaya koydu. Tutanaklarda, enerji fiyatlarındaki artışın ve güçlü talebin enflasyon üzerindeki etkilerine işaret edilirken gelecek kararların açıklanacak verilere bağlı olacağı vurgulandı.
İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller da enflasyonu yüzde 2 hedefine indirmek için ilave faiz artırımlarının gerekebileceğini belirtti. Artırımların zamanlamasında esneklik bulunduğunu ifade eden Waller, her toplantıda faiz artırımına gidilmesinin zorunlu olmadığını söyledi.
ABD Hazinesinin 6 milyar dolarlık tahvil geri alımının izlendiği haftada tahvil piyasasındaki satış baskısı bir miktar hafifledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, 7 Ekim Çarşamba günü yüzde 5,36’yı görmesinin ardından haftayı yüzde 5,25’te tamamladı.
Dolar endeksi ise haftalık bazda yüzde 0,3 artarak 102,2 seviyesine yükseldi. Doların güçlü seyri metalleri baskılamasına karşın, tahvil faizlerinin hafta içindeki zirvelerinden gerilemesi, değerli metallerde toparlanmayı destekledi.
Düşük seviyelerden gelen alımlar altın ve gümüşe yaradı
Değerli metallerde hafta boyunca faiz beklentilerine bağlı dalgalı seyir izlendi. Yüksek tahvil getirileri, faiz getirisi bulunmayan metalleri elde tutmanın alternatif maliyetini artırırken güçlü dolar da diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından alım maliyetlerini yükseltti.
Altının ons fiyatı çarşamba günü 5 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyesini gördü. Çin’de açıklanan veriler, merkez bankasının eylülde altın alımlarını artırarak alım serisini üst üste 23. aya taşıdığını gösterdi.
Son iki işlem gününde düşük seviyelerden gelen alımların güçlenmesiyle altın, iki haftalık düşüş serisini sonlandırarak haftayı pozitif seyirle tamamladı.
Analistler, yüksek tahvil faizlerinin borçluluğa ilişkin kaygıları yansıttığını belirterek, bu endişelerin altına talebi destekleyebileceğine ve para politikasına ilişkin önceden belirlenmiş bir yol bulunmamasının altın piyasasındaki oynaklığı artırdığına dikkati çekti.
Gümüşte de hafta ortasında yüksek faizlerin oluşturduğu baskı hissedildi. GCM Yatırım’ın hafta içinde yayımladığı değerlendirmede tahvil getirileri ve enerji kaynaklı enflasyon endişelerinin gümüşü baskıladığı, Fed’in kısa vadede faizleri sabit tutabileceği beklentisinin ise kayıpları sınırlayabileceği belirtildi.
9 Ekim Cuma günü değerli metallere yayılan alımlarla gümüş de toparlanarak haftayı yükselişle tamamladı.
Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar altında yüzde 1,3 ve gümüşte yüzde 0,7 artarken paladyumda yüzde 1,6 ve platinde yüzde 0,5 geriledi.
Çin’in talep beklentileri ve madenlerdeki arz riskleri bakırı destekledi
Baz metallerde Çinli alıcıların tatil sonrasında yeniden piyasaya dönmesi ve bakır madenlerindeki üretime ilişkin endişeler öne çıktı. Güçlü dolar ve yüksek enerji maliyetleri ise yükselişleri sınırladı.
Çin’in ithal bakıra yönelik talebini gösteren Yangshan primi, 8 Ekim Perşembe günü ton başına 125 dolara çıkarak Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Şili’deki Centinela madeninde devam eden grev de arz risklerini artırdı.
Analistler, Çinli alıcıların tatil sonrasında stoklarını yenilemesi beklentisinin bakırı desteklediğini, düşük stoklar ve madenlerdeki arz risklerinin de fiyatlamalarda etkili olduğunu belirtti.
Buna karşın doların hafta içindeki yükselişi baz metallerde satış getirirken Londra Metal Borsası’nda alüminyum perşembe günü üç ayın en düşük seviyesini gördü.
Baz metallerde tezgah üstü piyasada tamamlanan hafta libre bazında fiyatlar bakırda yüzde 2,1, çinkoda yüzde 1,2 ve kurşunda yüzde 0,7 artarken alüminyumda yüzde 2,1 geriledi. Nikelin fiyatı ise yatay seyretti.
Orta Doğu’daki arz riskleri ve kasırga enerji fiyatlarını destekledi
Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin yavaşlaması, enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı. Isaias Kasırgası’nın ABD’nin Meksika Körfezi’ndeki petrol ve doğal gaz üretimine etkileri de yakından izlendi.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) cuma günü yayımladığı değerlendirmeye göre, kasırga öncesinde platformların tahliye edilmesi ve faaliyetlerin durdurulmasıyla perşembe itibarıyla günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik petrol üretimi devre dışı kaldı. Doğal gaz üretimindeki kesintiler de arz endişelerini artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın cuma günü İran ile görüşmelerin verimli geçtiğini açıklaması ve Çin’in rafine petrol ürünü ihracatına yeniden başlayacağına yönelik haberler ise petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırladı.
Trump, ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel tedariki konusunda anlaştıklarını duyurdu. Açıklamaya göre Rusya, ABD ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, kasımda ilave 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel sağlayacak. Haber akışının ardından ABD’de dizel vadeli işlem fiyatları geriledi.
Doğal gazda üretim kesintilerine karşın stok artışı, yükselişi sınırlayan unsur oldu. EIA’nın perşembe günü açıkladığı verilere göre, 2 Ekim’de sona eren haftada doğal gaz stokları 85 milyar fit küp artarak 3 trilyon 500 milyar fit küpe ulaştı. Stoklar, 5 yıllık ortalamanın yüzde 2 üzerinde bulundu.
Bununla birlikte, haftalık bazda aralık vadeli doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 5 artarken aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,12 yükselişle haftayı tamamladı.
USDA tahminleri ve hava koşulları tarım emtialarını ayrıştırdı
Tarım emtialarında ABD Tarım Bakanlığının (USDA) haftanın son gününde yayımladığı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri Raporu ile kasırganın hasada etkisine ilişkin beklentiler öne çıktı.
USDA’nın mısır üretim ve verim tahminlerini yükseltmesi, satış baskısını artırdı. Bakanlık, sezon sonu mısır stok tahminini 282 milyon kile artırdı.
Buğdayda ABD’nin ihracat tahmininin düşürülmesi ve sezon sonu stok beklentisinin 740 milyon kileye yükseltilmesi fiyatları baskıladı. Pirinçte ise ABD üretim ve sezon sonu stok tahminlerinin aşağı yönlü güncellenmesi fiyatlara destek sağladı.
Soya fasulyesinde üretim tahmininin yükseltilmesi, cuma günü ilk işlemlerde satış getirse de güçlü talep fiyatların toparlanmasını sağladı.
Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsasında pirincin yüz libre başına fiyatı yüzde 3,8 arttı. Kile başına fiyatlar, soya fasulyesinde yüzde 1,1 artarken mısırda yüzde 3,5 ve buğdayda yüzde 1,8 geriledi.
Şekerde Brezilya’da yağışların hasat ve işleme faaliyetlerini aksatması ile El Nino’nun Asya’daki üretimi azaltabileceğine yönelik beklentiler öne çıktı. Kahvede ise Brezilya’nın artan ihracatı, arzın güçlendiğine işaret ederek fiyatları baskıladı.
ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 1,9 ve şekerde yüzde 1,7 artarken kahvede yüzde 1,3 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yatay seyirle tamamladı.
