Dün Yunanistan’ın başkenti Atina’ya ziyarette bulunan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kathimerini gazetesine verdiği röportajda uluslararası gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Son dönemde dünyada enerji çeşitliliğinin öneminin daha çok ortaya çıktığına işaret eden Rubio, Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail arasındaki elektrik hattı projesine (GSI) ilişkin şunları kaydetti:
“Bazı potansiyel engellerin ve önümüzde duran bazı sorunların olduğunun farkındayız. Bu konunun bizim için neden bu kadar önemli olduğunu tüm taraflara hatırlatmak amacıyla diplomatik çabalarımızı kullanmaya niyetliyiz. Ayrıca çözüm yolları bulunmasını umuyorum. (Dün) Basın toplantısında da belirttiğim gibi, bu meselelerin bazılarının medya veya resmi açıklamalar aracılığıyla yapılması en iyi yol değil. En iyisi gizlilik ve sükunet içinde diplomatik çerçevede yapılması. Bu, önemli zira birden fazla ülkeden gelen yükümlülükleri önceliklendirmemiz gerekiyor.”
Rubio, ABD’nin NATO üyesi Türkiye ile birçok konuda birlikte çalıştığına dikkati çekti.
Geçmişte Türkiye’nin Rusya ile Ukrayna arasındaki müzakerelere ev sahipliği yaptığını hatırlatan Rubio, “Geçmişte yatırım yaptığımız bir ilişki. Belki bu yatırım, bu görüşmelerde bize yardımcı olur. Böylesi konularda açıklama yapmak isterseniz yaparsınız ama bir çözüm elde etmek isterseniz en iyisi direkt özel görüşmeler sınırlarında yapmak.” ifadelerini kullandı.
Rubio, Ege’de veya Kıbrıs’ta sorun çıkması halinde ABD’nin müdahale edip etmeyeceğine ilişkin soru üzerine, “Benim için böyle bir şeyin yaşanması akılalmaz bir durum olurdu. Bu iki ülke, NATO müttefiki ve NATO ortağı. Bu, mümkün değil. Hiç kimse için iyi olmazdı. Ne Yunanistan ne Türkiye için. ABD için de iyi olmaz. Dolayısıyla bunu düşünmektense bunun yaşanmasına bizim asla izin vermeyeceğimiz bir şey olduğunu söylerdim. (Böyle bir şeyin) Gerçekleşeceğine inanmıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışına ilişkin soruyu cevaplandırırken bu konuya bakışlarını şöyle anlattı:
“Madde 1: Türkiye, NATO üyesidir. Madde 2: Başkan (Trump), mümkünse onlara bunu sağlamak istediğini belirtti. Zaten bir kısmının parasını ödediler. Açık ki bu uçaklar teslim edilmeden yıllar yıllar uzakta ama zaten ödemesi yapılan iki tane (hazır) var fakat ABD Kongresinden geçmiş bir yasa da var. Ayrıca Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın da çok katı şartlar getiren bir hükmü var, bu nedenle bu şartlar yerine getirilene kadar açıkçası bu satış gerçekleşemez. Bu durum, Türk tarafına da iletildi. Bunun farkındalar, sanırım bunun için çözüm arıyorlar. Konu, S-400 sistemiyle ilgili. Dolayısıyla şu an itibarıyla bu sorun çözülmedi ve yasal olarak bu sorun çözülene kadar bu teslimatı gerçekleştiremeyiz. Belki çözülecektir, çeşitli seçenekler var ancak şu an itibarıyla çözülmüş değil.”
Bölgesel meseleler
İsrail ile Yunanistan arasındaki işbirliğini bölgede “olumlu” bir gelişme olarak yorumlayan Rubio, asıl meselenin ise Orta Doğu’da İsrail ile iyi ilişkileri bulunmayan ülkelerle iyi ilişkiler kurabilmek olduğu yorumunu yaptı.
İran’ın nükleer silah sahibi olmasının ABD için kabul edilemez olduğunu vurgulayan Rubio, “Başkan Donald Trump, asla böyle bir şeye izin vermezdi, bu nedenle onların füze programını yok etti. Bu nedenle insansız hava aracı (İHA) yapma programlarının peşinden gidiyor. Bu nedenle onların donanmasını ve hava gücünü yok etti.” ifadelerini kullandı.
Rubio, İran’ın petrolü Orta Doğu’dan çıkaramaması nedeniyle ekonomik baskı altında olduğunu ve bu baskının gelecek haftalarda daha da büyüyebileceğini belirterek, “Birkaç hafta içinde finali göreceğiz. Modern İran tarihinin en yıkıcı ekonomik felaketiyle karşı karşıya kalacaklar.” değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna meselesinde de ABD’nin yapıcı rol üstlenmeye hazır olduğunun altını çizen Rubio, “Tansiyonun yükselmesinden endişe ederek (gelişmeleri) izliyoruz. Daha yeni Karadeniz’de bazı gemiler koordineli bir İHA saldırısına uğradı. Komşu ülkede kontrolden çıkabilecek bir sabotaj operasyonundan endişe ediyoruz.” ifadelerini kullandı.
Yunanistan’a silah satışı
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Yunanistan’ın F-35 savaş uçakları için edinmek istediği silah sistemlerine yönelik henüz resmi yanıt verilmediğini, konunun değerlendirme aşamasında olduğunu bildirdi.
