Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin Karadeniz’deki deniz güvenliğini ele almak üzere çarşamba günü gerçekleştirdiği olağanüstü toplantının ardından açıklamalarda bulundu. Yotova, bölgede artan güvenlik risklerine karşı Türkiye ve Romanya ile ortak hareket edilmesi gerektiğini vurguladı.
Toplantının düzenlenmesine, 6 Ekim’de Bulgaristan açıklarında Karadeniz’de yaşanan drone saldırıları neden oldu. Saldırılar sonucunda Türk sahipli olduğu belirtilen bir gemi batarken, başka bir gemi de ağır hasar gördü. Batan gemide bulunan 10 mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.
Konsey toplantısında alınan karar doğrultusunda Bulgaristan’ın Karadeniz’in güvenliğinin sağlanması amacıyla Türkiye ve Romanya ile ortak girişim başlatması kararlaştırıldı.
Yotova, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın Karadeniz’deki güvenlik ortamını ciddi şekilde bozduğunu belirterek, Türkiye ve Romanya ile ivedilikle görüşmeler yapılması çağrısında bulundu.
NATO’nun Karadeniz’deki varlığının artırılması gündemde
Sofia Globe’un aktardığına göre toplantıda, Bulgaristan hükümetinin mevcut güvenlik tedbirlerini devam ettirmesi ve kritik altyapının korunmasını güçlendirecek yasal düzenlemelerin değerlendirilmesi kararı alındı.
Bunun yanı sıra deniz gözetleme imkanlarının geliştirilmesi, keşif ve takip çalışmalarında insansız hava araçlarından daha fazla yararlanılması ve silahlı kuvvetlerin modernizasyon sürecinin hızlandırılması önerileri öne çıktı.
Bulgaristan ayrıca NATO ve Avrupa Birliği ile koordinasyon içinde, insansız hava araçlarını fiziksel olarak etkisiz hale getirebilecek anti-drone sistemlerinin tedarik edilmesini gündemine aldı.
Yotova, Bulgaristan’ın NATO ve AB üyeliğinin sağladığı imkanların daha etkin biçimde kullanılmasının önemine dikkat çekti. Karadeniz’in güvenliğinin güçlendirilmesi için müttefiklerden ek destek istenebileceğini ifade eden Yotova, NATO’nun Doğu Kalkanı faaliyetleri kapsamında müttefiklerin bölgedeki katkılarının artırılmasının talep edilebileceğini söyledi.
Öneriler arasında hava ve deniz gözetleme araçlarının sayısının artırılması, kıyı güvenliği ve savunmasının güçlendirilmesi ile ilave anti-drone sistemlerinin konuşlandırılması da bulunuyor. Yotova, söz konusu tedbirlerin Montrö Sözleşmesi’ne aykırılık oluşturmadığını savundu.
Türkiye ve Romanya ile acil temas çağrısı
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin kararları arasında Türkiye ve Romanya ile acil görüşmeler başlatılması da yer aldı.
Yotova, üç ülkenin Karadeniz’de ticari gemileri hedef alan saldırıların önlenmesi ve deniz taşımacılığının güvenli biçimde sürdürülmesi amacıyla ortak tedbirler geliştirmesi gerektiğini belirtti.
Bulgaristan Cumhurbaşkanı ayrıca ülkesinin, Karadeniz’e kıyısı bulunan Rusya, Ukrayna, Türkiye, Romanya ve Gürcistan ile bölgesel güvenlik konusunda uzlaşı sağlanmasına yönelik çalışmalarda aktif rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye, Romanya ve Bulgaristan arasında Karadeniz güvenliğine yönelik mevcut bir askeri işbirliği mekanizması da bulunuyor. Üç ülke, 2024 yılında Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu’nu oluşturmuştu.
AB’ye Karadeniz için yeni güvenlik mekanizması önerisi
Bulgaristan’ın Avrupa Birliği’ne, Karadeniz’de serbest ve güvenli seyrüseferin güvence altına alınmasını sağlayacak yeni bir çerçeve mekanizma kurulmasını teklif etmesi de planlanıyor.
Yotova, AB’nin Karadeniz stratejisinde deniz güvenliğinin öncelikli başlıklardan biri olduğunu hatırlatarak, kurulması planlanan Karadeniz güvenlik merkezinin nasıl işleyeceğine ilişkin daha somut adımlar atılması gerektiğini dile getirdi.
Toplantıda ayrıca Avrupa Birliği Uydu Merkezi’nin tehditleri takip etme kapasitesinden yararlanılması, çevresel tehlikelerin ortaya çıkması durumunda AB Sivil Koruma Mekanizması’nın devreye sokulması ve meydana gelebilecek ekonomik zararların karşılanması yönünde öneriler sunuldu.
Bulgaristan’ın bu konuyu 15-16 Ekim tarihlerinde gerçekleştirilecek Avrupa Birliği zirvesinin gündemine taşıması bekleniyor.
Yotova ayrıca Birleşmiş Milletler çatısı altında faaliyet gösteren Uluslararası Denizcilik Örgütü’nden (IMO), Karadeniz’de yaşanan olayların teknik ve hukuki yönleriyle incelenmesine destek vermesini istedi. Cumhurbaşkanı, bölgede seyrüsefer özgürlüğünün ve deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanmasına yönelik uluslararası bir karar alınması gerektiğini de vurguladı.
