Küresel piyasalar, Amerikan merkez bankası Fed’in FOMC toplantısı öncesinde yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını yavaşlatacağına ilişkin endişeler ve artan jeopolitik risklerle karışık seyrediyor. Körfez’deki saldırılarla arz endişesinin artmasıyla petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş enflasyonla mücadeleyi de sekteye uğratıyor. Gelişmeler Fed’in FOMC toplantısında faiz artırımına gideceği ihtimalini de yükseltiyor.
Enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi geçen hafta küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oldu. Cuma günü açıklanan verilere göre, ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.
Ülkede çekirdek enflasyon ise aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) bu haftaki faiz kararı piyasaların odağında bulunuyor.
İstihdam piyasasına ilişkin güçlü veriler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh’un enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu sonrasında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in bu hafta faiz artıracağına ilişkin olasılık yüzde 87’ye yükseldi.
Küresel tahvil fizleri yükseliyor
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırarak Fed’in erken faiz artırımına gideceği beklentilerine neden olması, küresel tahvil faizlerini yükseltirken risk iştahını azaltmaya devam ediyor.
Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler de küresel piyasalarda risk iştahını törpüleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak devreye aldığı günlük 7 milyon varil kapasiteli “Petroline” isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı Irak’tan düzenlenen saldırılarla kapatmasının ardından petrol arzına yönelik endişeler arttı. Bu gelişmeyle yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolarda seyrediyor.
Kritik toplantı ertelendi
Öte yandan Hürmüz Boğazı konusunda İran ve Arap ülkeleri arasında yapılması planlanan bölgesel toplantı ertelendi.
Fed’e ilişkin faiz artırım öngörülerinin güç kazanmasıyla yüzde 4,98 ile Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi test eden ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,97’de dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 seviyesinde, altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda seyrediyor.
Yapay zeka şirketlerinin teknoloji yavaşlatma kararı
Yapay zeka şirketlerinin teknolojilerini yavaşlatacağına dair endişeler de teknoloji şirketlerinin hisselerinde satış baskısının artmasına neden oldu.
Yapay zeka şirketi Anthropic’in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere “yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme” çağrısında bulundu.
Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ve ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI’ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, sosyal medya hesaplarından Amodei’ye destek verdi.
New York borsası pozitif seyretti
New York borsası, petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kesmesiyle cuma gününü yükselişle tamamladı. Petrol fiyatları, Umman ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü azalmıştı.
Öte yandan ABD’de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8’e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4’ten yüzde 4,6’ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.
Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,96 değer kazandı.
ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Avrupa’da bu hafta BoE’nin faiz kararı takip edilecek
Söz konusu gelişmelerle, Avrupa borsalarında cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izlendi.
İngiltere Merkez Bankasının (BoE) bu haftaki faiz kararı Avrupa piyasalarının odağında bulunuyor. Bankanın politika faizini sabit bırakması bekleniyor.
Cuma günü açıklanan verilere göre, İngiltere ekonomisi temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü. Yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesiyle BoE’nin bu yıl politika faizinde artışa gitmesi bekleniyor.
Söz konusu gelişmelerle cuma günü İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 değer kazandı.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya borsalarında ise yeni haftada karışık bir seyir öne çıkıyor.
Bölgede, teknoloji şirketlerinde görülen düşüşler dikkati çekiyor. Güney Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix’in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp’un hisseleri yüzde 11,4 düştü.
Asya tarafında bu hafta Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz kararı takip edilecek.
Artan enerji maliyetlerinin enflasyonist endişeleri artırması ve yenin değer kaybetmesinin yarattığı baskıyla bankanın yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.
Öte yandan bugün açıklanan verilere göre Japonya’da temmuz ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalarak, yıllık yüzde 3,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.
Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1 gerilerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kazanarak 14.467,25 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükseldi.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200’dan işlem görüyor.
Günün programı
Hazine ve Maliye Bakanlığı 2 yıl vadeli 6 ayda bir %18 sabit kupon ödemeli devlet tahvili ile 4 yıl vadeli TLREF’e endeksli 6 ayda bir kupon ödemeli devlet tahvilinin ilk ihraçlarını gerçekleştirecek.
Avrupa Merkez Bankası (AMB) üyelerinden Isabel Schnabel TSİ 12:15’te, Piero Cipollone TSİ 16:00’da konuşacak.AMB Başkanı Christine Lagarde, Viyana’da düzenlenecek etkinlikte TSİ 18:15’te konuşma yapacak. G-20 enerji bakanları ABD’nin Houston şehrinde bir araya gelecek. Toplantılar 17 Eylül’e kadar sürecek.
