Türkiye ve Almanya, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizin aşılması ve deniz trafiğinin yeniden güvenli şekilde sağlanması için diplomatik girişim başlatıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un girişimiyle 30 Ağustos’ta İstanbul’da düzenlenecek toplantıda, bölgesel krizin yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığının güvenliği ve serbest geçişin yeniden sağlanması ele alınacak. Toplantıya Türkiye ve Almanya’nın yanı sıra Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır, Fransa ve İngiltere’nin dışişleri bakanlarının katılması bekleniyor.
Gündemin ilk sırasında deniz güvenliği var
Toplantının ana gündem maddesini, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenli ve serbest şekilde yeniden yürütülmesi oluşturacak.
Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası ticaret rotalarını da doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle İstanbul’daki toplantının, boğazdaki mevcut krizin aşılması ve deniz ulaşımının yeniden güvenli hale getirilmesi için diplomatik bir zemin oluşturması bekleniyor.
ABD-İran görüşmelerindeki tıkanma dikkat çekiyor
Toplantı, ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin tıkanmasının ardından gerçekleştirilecek.
İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında Washington yönetiminden daha önce üzerinde mutabakata varıldığı belirtilen çerçeve anlaşmadaki bazı maddelerin uygulanmasını talep ediyor. ABD Başkanı Donald Trump ise İran üzerindeki ekonomik baskının sürdürülmesi gerektiğini savunuyor.
Bu tablo, İstanbul’daki toplantının yalnızca deniz güvenliği açısından değil, ABD-İran geriliminin diplomatik yollarla çözülmesi bakımından da önem taşımasına neden oluyor.
İstanbul’daki toplantı Washington’a da mesaj olabilir
Türkiye ve Almanya’nın öncülük ettiği girişimin, Washington’a diplomatik bir mesaj niteliği taşıması da bekleniyor.
Ankara, Hürmüz krizinin bölgesel ve küresel sonuçlarının azaltılması için diplomasi kanallarının açık tutulmasını savunurken, Berlin de boğazın yeniden güvenli şekilde uluslararası deniz trafiğine açılmasını Avrupa ekonomisi açısından önemli görüyor.
Almanya daha önce Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının Avrupa ekonomisi üzerindeki etkilerine dikkat çekmişti. Berlin-Ankara hattında son aylarda güçlenen stratejik diyalog da bu girişimin dikkat çeken boyutlarından biri.
Karadeniz de gündemde
İstanbul’daki görüşmelerin yalnızca Hürmüz Boğazı’yla sınırlı kalmaması bekleniyor. Karadeniz’deki güvenlik durumu ve Ukrayna’nın tahıl ihracatı da toplantının gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Ukrayna’dan tahıl sevkiyatının savaş nedeniyle sekteye uğraması, özellikle Türkiye, Pakistan ve Mısır açısından önem taşıyor. Türkiye Ukrayna buğdayının önemli işleyicileri arasında yer alırken Pakistan ve Mısır da Ukrayna tahılı ve tahıl ürünlerinin önde gelen alıcıları arasında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı küresel ekonominin kritik damarlarından
Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzaması, enerji arzı başta olmak üzere küresel ticaret üzerinde baskı oluşturuyor. Boğazdaki gemi trafiğinin son dönemde ciddi biçimde azalması, petrol ve diğer enerji ürünlerinin sevkiyatına ilişkin endişeleri artırmış durumda.
İstanbul’da yapılacak toplantı bu nedenle Türkiye-Almanya ilişkilerinin ötesinde, bölgesel güvenlik, enerji arzı ve küresel ticaret açısından kritik bir diplomatik girişim olarak değerlendiriliyor.
