Hürmüz Boğazı’nda Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait ADNOC şirketinin gemisinin İran tarafından füzeyle hedef alındığının açıklanması, bölgede diplomatik trafiği ve karşılıklı açıklamaları artırdı. BAE saldırıyı kınarken, Arap ülkeleri ve Körfez İşbirliği Konseyi’nden peş peşe tepki geldi. İran ise Boğaz’ın açılmasını ABD’nin tutumunu değiştirmesine bağladı.
13:57 – BAE, gemisinin İran tarafından hedef alındığını duyurdu
Birleşik Arap Emirlikleri, Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi’ne ait bir geminin Hürmüz Boğazı’nda İran’ın füzeli saldırısına maruz kaldığını açıkladı.
BAE resmi ajansı WAM’da yer alan haberde, saldırının sabah saatlerinde gerçekleştiği ve olayda can kaybı ya da yaralanma yaşanmadığı belirtildi.
BAE Dışişleri Bakanlığı ise saldırıyı şiddetle kınadı. Açıklamada, ticari gemilerin hedef alınmasının ve Hürmüz Boğazı’nın baskı ya da ekonomik şantaj aracı olarak kullanılmasının kabul edilemez olduğu vurgulandı.
Abu Dabi yönetimi, saldırının küresel enerji güvenliği ve deniz seyrüseferi açısından doğrudan tehdit oluşturduğunu belirterek İran’a saldırılarını durdurma ve Hürmüz Boğazı’nı ön koşulsuz şekilde geçişlere açma çağrısı yaptı.
14:22 – İran’dan “bölgesel işbirliği” mesajı
İran lideri Mücteba Hamaney’in Başdanışmanı Ali Ekber Velayeti, bölgedeki güvensizliğin temel nedeninin yabancı güçler olduğunu savundu.
Velayeti, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bölge ülkelerinin güvenliği kendi aralarındaki işbirliğini artırarak sağlayabileceğini belirtti. ABD ve İsrail’in bölgedeki varlığının güvensizliği artırdığını öne süren Velayeti, yabancı güçlerin bölgeden ayrılması gerektiğini ifade etti.
15:16 – Pezeşkiyan: ABD mutabakatı ihlal etti, karşılık verdik
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilime ilişkin yaptığı açıklamada ABD’nin daha önce varılan mutabakat zaptını ihlal ettiğini savundu.
Pezeşkiyan, mutabakata göre Hürmüz Boğazı’nda İran ve Umman’ın talimatlarına uyulması gerektiğini belirterek, ABD’nin bu taahhüde uymadığını ve İran’ın buna karşılık verdiğini söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, savaşın ekonomiye etkilerinden endişe duyduğunu da ifade etti. Pezeşkiyan, en büyük kaygısının ABD’nin yeniden saldırması değil, halkın geçim koşulları ve ekonomik durum olduğunu dile getirdi.
15:29 – Erakçi: Umman ile anlaşmaya çok yakınız
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güzergahının belirlenmesine ilişkin Umman ile görüşmelerin sürdüğünü ve anlaşmaya çok yaklaştıklarını açıkladı.
Erakçi, Hürmüz Boğazı’nın açılmasının ABD’nin mutabakat ihlalini telafi etmesi başta olmak üzere bazı şartların yerine getirilmesine bağlı olduğunu söyledi.
İranlı Bakan, Boğaz’daki önceki Trafik Ayrım Düzeni’nin artık Tahran açısından kabul edilebilir olmadığını belirtti. Umman ile yürütülen görüşmelerin, güncellenmiş haritalara dayalı geçici bir rota belirlemeye odaklandığını ifade etti.
Erakçi, teknik ve hukuki karmaşıklıklar nedeniyle şu aşamada geçici bir geçiş hattı üzerinde çalışıldığını, nihai düzenleme yapılana kadar bu uygulamanın esas alınacağını kaydetti.
16:36 – Arap ülkeleri ve KİK saldırıyı kınadı
BAE’nin açıklamasının ardından Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, Kuveyt, Bahreyn ve Körfez İşbirliği Konseyi de Hürmüz Boğazı’nda BAE gemisinin hedef alınmasını kınadı.
Suudi Arabistan, denizde seyrüsefer güvenliği ile küresel enerji arz güvenliğini tehdit eden her türlü saldırıyı reddettiğini açıkladı. Riyad yönetimi, BAE ile dayanışma mesajı vererek İran’a ihlallere son verme çağrısı yaptı.
Katar da Hürmüz Boğazı’nın baskı aracı olarak kullanılmasını kabul etmediklerini bildirdi. Doha yönetimi, Boğaz’ın ön koşulsuz olarak derhal açılması gerektiğini belirterek, kapanmanın bölge ülkelerinin çıkarlarını ve küresel ekonomiyi tehlikeye attığını vurguladı.
Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn de saldırının uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirterek BAE ile dayanışma mesajı verdi. Körfez İşbirliği Konseyi ise saldırıyı “tehlikeli” olarak nitelendirdi ve İran’ın uluslararası su yollarını tehdit aracı olarak kullanmasını reddettiğini açıkladı.
18:18 – Umman: Müzakereler olumlu ilerliyor
Umman Dışişleri Bakanlığı, İran ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer düzenlemelerine ilişkin yürütülen müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediğini duyurdu.
Açıklamada, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereleri ve kaydedilen ilerlemeyi olumsuz etkileyebilecek eylemlerden kaçınılması çağrısı yapıldı.
Umman ayrıca Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik tekrarlanan saldırıları kınadı. Bu saldırıların uluslararası hukuka, kara sularının egemenliğine ve deniz seyrüsefer güvenliğine aykırı olduğu belirtildi.
18:21 – İran Güvenlik Konseyi: ABD davranışlarını düzeltmeden Boğaz açılmayacak
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadr, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının ABD’nin tutumunu değiştirmesine bağlı olduğunu açıkladı.
Zülkadr, “ABD davranışlarını düzeltene kadar Hürmüz Boğazı açılmayacak” ifadelerini kullandı.
İranlı yetkili, Boğaz’ın açılması için ABD’nin İran’ın dondurulmuş varlıklarını koşulsuz serbest bırakması, deniz ablukasını sona erdirmesi, askeri güçlerini İran çevresinden çekmesi, yaptırımları kaldırması ve İran’a tazminat ödemesi gerektiğini belirtti.
19:34 – ABD Başkan Yardımcısı Vance: Petrol ve gaz akışını artırmaya çalışıyoruz
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’la iletişimin sürdüğünü belirterek Washington’un Hürmüz Boğazı’ndan çıkan petrol ve doğal gaz miktarını en üst seviyeye çıkarmaya çalıştığını söyledi.
Fox News’e konuşan Vance, İran’ın ABD ile daha iyi ilişkiler kurmak için gerekli uzun vadeli değişiklikleri yapmaya istekli olup olmadığını anlamaya çalıştıklarını ifade etti.
Vance, İran’ın buna istekli olmaması halinde ABD’nin diplomatik, ekonomik ve askeri araçları kullanmayı sürdüreceğini söyledi. ABD’li yetkili, olası bir anlaşmada beklentilerinin petrol ve doğal gaz akışının çatışma öncesi seviyeye dönmesi olduğunu belirtti.
19:45 – İran Ordusu: ABD mevcut durumu kabul etmek zorunda
İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminia, Hürmüz Boğazı’nda İran’ın oluşturduğu yeni düzenin artık geri döndürülemez olduğunu savundu.
Ekreminia, Hürmüz Boğazı’nda İran düzeninin hakim olduğunu belirterek İran Silahlı Kuvvetleri’nin bu düzen kurulana kadar kararlı şekilde duracağını söyledi.
İranlı sözcü, ABD’nin mevcut durumu kabul etmekten başka seçeneği olmadığını öne sürdü. Aksi durumda Washington’un daha büyük bedeller ödeyeceğini ifade etti.
20:03 – Pezeşkiyan: ABD ile anlaşma için en uygun zaman
Günün ilerleyen saatlerinde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan dikkat çeken bir diplomasi mesajı geldi.
Pezeşkiyan, ülkede birlik, güç ve dayanışmanın hakim olduğunu belirterek ABD ile anlaşmaya varmak için şu anın en uygun zaman olduğunu söyledi.
Savaşların tek başına anlaşmazlıkları çözemeyeceğini ifade eden Pezeşkiyan, hükümetinin haziran ayında ABD ile imzalanan mutabakat zaptı çerçevesinde barış arayışını sürdürmek istediğini dile getirdi.
Ancak Pezeşkiyan, ABD’nin İran açısından hâlâ “güvenilmez” olduğunu belirtti. Güvenin yeniden tesis edilmesi için ABD’nin oluşturduğu güvensizlik ortamından vazgeçmesi gerektiğini söyledi.
20:41 – Suriye de BAE gemisine saldırıyı kınadı
Suriye Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sırasında BAE’ye ait ADNOC şirketinin petrol tankerini hedef alan İran saldırısını kınadı.
Açıklamada Suriye’nin BAE’nin yanında olduğu belirtildi. Uluslararası su yollarında deniz seyrüseferinin güvenliğini hedef alan her türlü eylemin reddedildiği kaydedildi.
Suriye, devletlerin egemenliğine ve uluslararası ticaret yollarının güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın bölgenin güvenlik ve istikrarının korunması açısından önem taşıdığı ifade edildi.
Hürmüz Boğazı’nda gün boyunca yaşanan gelişmeler, BAE gemisine yönelik saldırının ardından krizin bölgesel ve küresel ölçekte daha geniş bir diplomatik tartışmaya dönüştüğünü gösterdi.
