Ortadoğu’da tansiyonun düşmesi küresel enerji piyasalarında rahatlama yaratırken, gözler şimdi İran ile ABD arasındaki görüşmelere çevrildi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, enerji fiyatlarından yapay zekanın elektrik talebine, Türkiye’nin COP31 hedeflerinden nükleer enerjiye kadar birçok konuda önemli değerlendirmelerde bulundu.
CNBC-e Londra Temsilcisi Berfu Güven’in sorularını yanıtlayan Birol, savaşın devam etmesi halinde temmuz ayında artacak seyahat ve enerji talebiyle birlikte küresel ekonominin ciddi bir enerji kriziyle karşı karşıya kalabileceğini belirtti.
Birol “Haziran sonuna kadar bir ateşkes olmazsa dünya ekonomisi kırmızı bölgeye girecek demiştim. Çünkü elimizdeki stokları kullanıyorduk, Ortadoğu’dan petrol gelmiyordu. Temmuz ayında seyahat sezonunun başlamasıyla talep de artacaktı. Şu anda ekonomi açısından bakarsak dünya ekonomisi direkten döndü diyebiliriz” dedi.
Gözler İran-ABD görüşmelerinde
Ateşkesin önemli bir rahatlama sağladığını ancak piyasalardaki asıl sorunun kalıcı güven olduğunu vurgulayan Birol, yatırımcıların şimdi İran ile ABD arasındaki görüşmelerden çıkacak sonucu beklediğini söyledi.
IEA Başkanı “Şimdi bekliyoruz, İran ve ABD arasındaki görüşmeler olumlu sonuçlanacak mı ve piyasalara güven verecek mi? Herkesi ikna eden kalıcı bir çözüm bulunursa bu savaşın ekonomik etkileri de geride kalır” ifadelerini kullandı.
“En büyük darbeyi gelişmekte olan ülkeler aldı”
Savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkisinin ilk bakışta sınırlı göründüğünü ancak tablonun gelişmekte olan ülkeler açısından çok farklı olduğunu belirten Birol, enerji ithalatçısı ülkelerin ciddi baskı altında kaldığını ifade etti.
Fatih Birol “ABD ve Çin gibi dünyanın en büyük ekonomileri bu krizden çok fazla etkilenmedi. Ama enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkeler için durum farklı. Enflasyon yükseldi, büyüme beklentileri düştü. Özellikle cari açığı enerji fiyatlarından etkilenen ülkeler ciddi baskı gördü” diye konuştu.
“Petrol fiyatlarında düşüş sürebilir”
Petrol fiyatlarının savaş sırasında 130 dolar seviyelerine kadar yükseldiğini hatırlatan Birol, kalıcı bir barış ortamının oluşması halinde 2027’de arz fazlası görülebileceğini söyledi.
Birol fiyatların seyrine ilişkin şunları söyledi:
“Şu anda fiyatlar 70-80 dolar seviyesinde. Bu bile ülkelerin nefes almasını sağlayan bir gelişme. Eğer yeniden savaş çıkmaz, Hürmüz Boğazı’nda yeni bir gerilim yaşanmazsa bu seviyelerde kalabiliriz. Hatta gelecek yıl arz fazlası nedeniyle daha aşağı seviyeler de mümkün olabilir.”
“Yapay zeka varsa elektrik olmak zorunda”
Londra İklim Haftası’nın ana gündemlerinden biri olan elektrifikasyon konusunda da değerlendirmelerde bulunan Birol, yapay zekanın elektrik talebini tarihi seviyelere taşıdığını söyledi.
Birol “Elektrik yoksa yapay zeka da yok. Veri merkezleri, elektrikli araçlar ve klima kullanımı elektrik talebini çok hızlı artırıyor. Dünya artık elektrik çağına giriyor” dedi.
Elektriğin enerji güvenliği açısından da stratejik önem taşıdığına dikkat çeken Birol, ülkelerin enerji bağımsızlığı arayışının İran savaşıyla birlikte daha da güçlendiğini belirtti.
“Türkiye’nin hedefi dünyaya örnek olabilir”
Türkiye’nin COP31 kapsamında gündeme taşıdığı elektrifikasyon hedefine de değinen Birol, dünyada toplam enerji tüketimi içinde elektriğin payının yaklaşık yüzde 20 seviyesinde olduğunu, bunun yüzde 35’e çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi.
IEA Başkanı “Türkiye ve Avustralya bu konuda dünyaya liderlik etmeye çalışıyor. Elektriğin toplam enerji içindeki payını yüzde 35’e çıkarmak hem enerji güvenliği hem ülkelerin bağımsızlığı hem de çevre açısından çok önemli bir adım olacak” değerlendirmesi yaptı.
COP31 diplomasisi başladı
Kasım ayında Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde yoğun diplomasi trafiği yürüttüğünü belirten Birol, Londra’da çok sayıda lider ve bakanla görüşeceğini söyledi.
Birol “Ülkeler arasında uzlaşma sağlamaya çalışıyoruz. Türkiye’nin ortaya koyduğu öncelikler konusunda destek arıyoruz. Salı günü Sayın Murat Kurum ve yaklaşık 20 bakanın katılacağı toplantıda da bu çalışmaları sürdüreceğiz” dedi.
“Nükleer enerjide ciddi geri dönüş var”
Enerji dünyasında son dönemin en dikkat çekici gelişmelerinden biri ise nükleer enerjiye dönüş olduğunu belirten Birol “Masama gelen en önemli yeni konu nükleer enerji. Bütün dünyada nükleer enerjiye ciddi bir geri dönüş görüyoruz” ifadelerini kullandı.
