Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik tehditlerin artmasıyla petrol fiyatları haftaya yükselişle başladı. Yatırımcıların bölgedeki jeopolitik riskleri yakından izlemesi, fiyatların yukarı yönlü hareket etmesinde etkili oldu. ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel enerji akışında kritik rol oynayan Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için ülkelere çağrı yapmasına rağmen piyasalarda yükseliş eğilimi sürdü.
Petrol kontratlarında güçlü yükseliş
Küresel gösterge kabul edilen Brent petrol vadeli kontratları yüzde 1,64 değer kazanarak varil başına 104,83 dolara çıktı. ABD’de işlem gören Batı Teksas (WTI) ham petrolü ise yüzde 0,94 artışla 99,64 dolar seviyesine yükseldi.
Her iki kontrat da ay başından bu yana yüzde 40’ın üzerinde prim yaparak 2022’den beri görülen en yüksek seviyelere ulaştı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatını durdurması, küresel arzın yaklaşık beşte birinin kesilmesine yol açarak tarihin en büyük arz şoklarından birini ortaya çıkardı.
Enerji altyapısına saldırılar arz endişesini büyüttü
ING stratejistleri, ABD’nin hafta sonunda İran’ın Kharg Adası’na düzenlediği saldırıların piyasada arz kaygılarını artırdığını belirtti. İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının bu ada üzerinden gerçekleştirildiği vurgulanırken, operasyonların doğrudan askeri tesisleri hedef alsa da enerji akışı açısından risk oluşturduğu ifade edildi.
İran’ın misilleme saldırıları kapsamında Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Fujairah Terminali insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Faaliyetlerin yeniden başladığı bildirilse de sevkiyatın tamamen normale dönüp dönmediği konusunda belirsizlik sürüyor. Günlük yaklaşık 1 milyon varil Murban petrolünün işlendiği terminal, küresel talebin yaklaşık yüzde 1’ini karşılıyor.
Piyasaları rahatlatmak için rezerv hamlesi
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yükselen fiyatları dengelemek amacıyla 400 milyon varilden fazla stratejik petrol rezervinin piyasaya sunulacağını açıkladı. Buna göre Asya ve Okyanusya’daki stokların hemen, Avrupa ve Amerika’daki rezervlerin ise mart ayı sonunda devreye girmesi planlanıyor.
SEB analisti Erik Meyersson, ABD’nin İran’ın nükleer tesislerini hedef alma, Kharg Adası’nı ele geçirme ya da güney İran’da askeri operasyon başlatma gibi yüksek riskli seçenekleri değerlendirdiğini ve bu adımların çatışmada ciddi bir tırmanış anlamına gelebileceğini söyledi.
Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright, çatışmanın “önümüzdeki birkaç hafta içinde” sona ermesini beklediklerini belirterek, üretimin toparlanmasıyla birlikte enerji maliyetlerinde düşüş yaşanabileceğini ifade etti.
