Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından durma noktasına gelirken, savaş küresel enerji ticaretini ve finansal piyasaları da sarstı. Petrol sevkiyatının aksamasıyla fiyatlar hızla yükselirken yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi. Finans devleri ise artan sigorta maliyetleri, stokçuluk ve enerji fiyatlarındaki yükselişin yeni bir küresel enflasyon döngüsünü tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Şeyda Karaca’nın Dünya’daki haberine göre Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a saldırması ile başlayan savaş, küresel enerji ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın durmasına yol açarken petrol fiyatları da fırladı. Küresel finansal piyasalar artan belirsizlikle çalkalanırken, yatırımcılar riskli varlıkları terk ederek rotayı güvenli limanlara çevirdi.
Brent petrol yüzde 7’den fazla yükselirken, altın fiyatları da yüzde 2 arttı. Gelişmeler küresel piyasalara da yansıdı. Avrupa borsaları ortalama yüzde 2’nin üzerinde düştü, ABD endeks vadeli işlemleri sabah saatlerinde yüzde 1’den fazla geriledi.
Enflasyon döngüsü tehlikesi
Yatırımcılar, çatışmaların süresine ilişkin belirsizliği fiyatlamaya çalışırken Avusturalya merkezli finans şirketi Macquarie, “stokçuluk” ve sigorta primlerinin artışının güçlü bir enflasyon döngüsü yarattığına dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için sigorta şirketleri, sigorta primlerini yüzde 25 ile yüzde 100 arasında artırmış bazı şirketler de savaş sigortasını iptal etmişti.
Pozitif ayrışacak ülkeler
Rapor, petrol ithal eden ve ihraç eden ülkeler arasında belirgin bir ayrışmaya işaret ediyor. Arz kaynaklı petrol fiyat artışlarının tarihsel olarak kalıcı istihdam kayıplarına yol açtığı, bu etkinin özellikle Japonya, Çin ve Avrupa’da daha belirgin olduğu belirtiliyor. Basra Körfezi’ne yüksek bağımlılığı nedeniyle Hindistan ise “özellikle savunmasız” ülkeler arasında gösteriliyor. Büyük rezervlere ve ihracat kapasitesine sahip Brezilya, Kanada ve Norveç gibi ülkelerin ise enflasyonist ortama rağmen güçlü üretim performansı gösterebileceği ifade ediliyor.
Macquarie, ABD’nin uzun süreli ekonomik yavaşlamadan uzak olmadığı konusunda uyarırken, mevcut durumu 1990-1991 Birinci Körfez Savaşı dönemine benzetiyor. Analistlere göre yüksek petrol fiyatları, özel kredilerde yüksek kaldıraç ve zayıf hane halkı güveni gibi finansal kırılganlıklarla birleşerek resesyon riskini artırabilir. Ayrıca savaş kaynaklı enflasyonun ABD Merkez Bankası’nı daha şahin bir para politikasına yöneltebileceği, ancak faiz oranlarına ilişkin politik hassasiyetlerin yüksek seviyede olduğu belirtiliyor.
Doların tahtı tehlikede
Öte yandan 2026’nın ilk yarısında güvenli liman talebi nedeniyle doların kısa süreli güçlenmesi bekleniyor. Ancak Macquarie uzun vadede temkinli olma uyarısı yaparken, küresel güvensizlik artarsa rezerv yöneticilerinin dolardan uzaklaşarak Çin Yuanı’na yönelebileceğini öngörüyor.
