Dünya Ocak ayında Tayvan ile başlayıp Kasım ayında gerçekleşecek ABD başkanlık seçimlerine kadar devam edecek olan devir 40 ulusal seçime sahne olacak. Bloomberg Economics’in hesaplamalarına nazaran, dünya nüfusunun yüzde 41’ini ve GSYİH’sının yüzde 42’sini temsil eden ülkelerdeki seçmenler önümüzdeki yıl yeni bir başkan seçme talihine sahip olacak.
2024’te sandık başına gidecek ülkeler büyüklük ve tesir açısından çeşitlilik gösteriyor: Bu ülkeler ortasında Endonezya ve Venezuela üzere doğal kaynak zengini ülkeler, “reshoring”in gözdesi Meksika, siyasi açıdan istikrarsız Güney Sudan ve jeopolitik olarak sıcak noktalar Tayvan ve Pakistan yer alıyor. Arap Baharı’nın 2011’de doğduğu Tunus’ta önümüzdeki bir yıllık devirde cumhurbaşkanlığı seçimleri gündemde. ABD’nin Avusturya, Belçika ve İngiltere üzere kimi klâsik Avrupalı müttefikleri de liderlik yarışıyla karşı karşıya.
Tayvan’da gerçekleştirilecek başkanlık seçimlerinde mevcut Lider Yardımcısı Lai Ching-te’nin öngörüldüğü üzere kazanması durumunda tansiyonun daha da tırmanması beklenen görülürken bu durum ABD-Çin münasebetlerinin gidişatını belirleyebilir.
Endonezya’da Şubat ayında yapılacak seçimlerde Suharto devrinden kalma eski bir korgeneral olan ve insan hakları ihlalleri argümanıyla ABD tarafından vize verilmeyen Prabowo Subianto önde gidiyor. Subianto Haziran ayında Ukrayna için Rus güçlerinin işgal ettikleri bölgede kalmalarını barındıran bir barış planı önermişti.
Güney Afrika’da iktidardaki Afrika Ulusal Kongresi, 1990’ların başında Apartheid rejiminin sona ermesinden bu yana birinci sefer genel çoğunluğunu kaybederek ülkeyi öteki partilerle koalisyon halinde yönetmek zorunda kalma olasılığıyla karşı karşıya.
2014’ten bu yana vazifede olan Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin sürpriz bir halde seçimi kaybetmesi üzere bir sonuç, ABD ve müttefiklerinin Çin’in ekonomik ve askeri gücüne karşı bir istikrar ögesi olmasını bekledikleri ülkedeki yatırımcıları ürkütebilir.
ABD’de ise Bloomberg News’in son anketine nazaran eski Lider Donald Trump kilit (salıncak) eyaletlerde önde gidiyor ve bu durum ABD’nin, Çin, Rusya, NATO, ticaret ve öteki bahislerdeki siyasetlerinin geleceği konusunda yeni belirsizlikler yaratıyor.
Elbette seçimler her iki tarafa da gidip gelebilir. Polonya Ekim ayında Avrupa Birliği ile tekraren çatışan popülist hükümete kâfi oy vermeyerek ülkeyi daha büyük çapta bölgesel bir rota revizyonuna soktu.
Bu durum, Ukrayna’ya yönelik yardımların devamını tehlikeye atabilecek ve iklim amaçlarında daha fazla gerilemeye neden olabilecek çok sağcı partilerin Haziran ayında yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimlerinde kesin bir çoğunluk elde edeceği istikametindeki iddialara kuşku düşürdü.
Yine de değişim potansiyeli gerçek ve Batı hegemonyasına kızgın kimi başkanların yine seçilme ve bu tavırlarını sertleştirme mümkünlüğü da var. ABD Lideri Joe Biden da dünyanın “tarihte bir dönüm noktasıyla karşı karşıya olduğu” ikazında bulundu.
Rusya’da seçmenler Mart ayında sandık başına gidecek ve Devlet Lideri Vladimir Putin’in önemli bir muhalefetle müsabakası beklenmese de dünya, seçmenlerin Ukrayna ile savaştaki yüksek can kayıpları nedeniyle huzursuz olmaya başladığına dair işaretleri izleyecek. Öte yandan Wagner’in paralı askerlerinin bu yılki isyanı, bir otokratın en tehlikeli rakiplerinin çoklukla kendilerini müttefik olarak tanımlayanların saflarında gizlendiğini hatırlatıyor.
İngiltere’de tüm anketler, Keir Starmer liderliğindeki muhalefetteki Personel Partisi’nin önümüzdeki sonbaharda yapılması beklenen seçimlerde Rishi Sunak’ın Muhafazakarlarını yeneceğine işaret ediyor. Fakat Starmer’ın İngiltere’nin esaslı ekonomik sıkıntılarının üstesinden gelebilmesi için gereğince büyük bir çoğunluk elde etmesi gerekecek.
Tüm bu seçimlerin nasıl sonuçlanacağı önümüzdeki yıllarda ticaret, güvenlik ve finans piyasalarındaki trendleri belirleyecek.
Bloomberg Economics Jeo-ekonomi Başanalisti Jennifer Welch, dünyanın jeopolitik açıdan tahminen de son bir jenerasyonun en çalkantılı yılıyla karşı karşıya olduğunu söylüyor. Bu gerginliklere ek olarak, hükümetler ve şirketler daha pak güce geçiş ve mahallî bölümleri korumak için gereken hammadde kaynaklarını temin edebilmek için global bir rekabet içindeler.
“Yaklaşan seçimler, iktidar partilerinin jeopolitik kazanımlar elde etmesi bağlamında çıtayı yükseltecek” değerlendirmesinde bulunan Welch, “Örneğin ABD’de Çin’e karşı sert bir tavır takınmak her iki büyük parti tarafından da oy kazandıran bir strateji olarak görülecektir. Bu ve seçimlerin yeni siyasetler getirme mümkünlüğü, öteki hükümetler ve çok uluslu şirketler için belirsizliğin arttığı bir devir yaratacaktır” diyor.
